Biskup Panem w Narolu Henryk Gmitrerek

  W historii Narola i okolic Łaszczowie herbu Prawdzic zapisali się złotymi zgłoskami. Ta wywodząca się z Mazowsza rodzina szlachecka za panowania na Rusi Czerwonej książąt mazowieckich zapuściła głęboko korzenie w ziemi bełskiej, a później w województwie bełskim. Rozrodzeni, z czasem podzielili się na kilka linii tytułowanych od ich nowych gniazd rodowych. Z Narolem powiązana jest przede wszystkim gałąź z Nieledwi (Nieledewscy), z której wywodził się wojski horodelski Stanisław Łaszcz, nabywca w 1580 r. rozległych dóbr w tej części Roztocza. Jego syn Florian rozpoczął tu intensywną akcję osadniczą, której efektem było pojawienie się w krótkim czasie dwu miast: Florianowa (dzisiejszy Narol) i Łaszczówki oraz wsi Chyżów, Kadłubisk i Jezierni. Ukształtowany w ten sposób kompleks dóbr, ulegający co prawda rodzinnym podziałom, pozostawał w rękach Łaszczów Nieledewskich jeszcze przez dwa pokolenia. W 1669 r. zadłużeni wnukowie Floriana zamuszeni byli pozbyć się ojcowizny, sprzedając swoje dobra stolnikowi podolskiemu Gabrielowi Silnickiemu. Potomkowie fundatora
miasta żyli jeszcze jakiś czas w Chyżach, gdzie gospodarowali na niewielkim folwarku dzierżawionym od Silnickich.

W 1737 r. pojawił się w Narolu jeszcze jeden rodowiec piszący się herbem Prawdzic,
choć wywodzący się z innej linii rodu zwanej Tuczapską (od wsi Tuczapy k. Hrubieszowa).
Był nim liczący wówczas 33 lata Józef Antoni Łaszcz, człowiek o bogatym już, nie pozbawionym osobistych dramatów życiorysie. Był synem wojewody bełskiego Aleksandra
Michała Łaszcza i Elżbiety z Modrzewskich, która wniosła mu w posagu dobra dziedziczne
Wielkie Oczy. Powiększyły one i tak ogromne już posiadłości w województwie bełskim
oraz w ziemi chełmskiej i przemyskiej, liczące w sumie 3 miasteczka, 22 wsie i 8 części wsi.
Główna rezydencja wojewody znajdowała się w odziedziczonym po przodkach mieście
Łaszczowie.

– całość w najnowszym wydaniu-